|
Hvað er þjóðernisstefna?
Hugtakið "þjóðernishyggja/stefna" er almennt notað til að lýsa tveimur fyrirbærum: (1) Sjónarmiðinu sem að meðlimir þjóða hafa ef þjóðareinkenni þeirra skiptir þá máli og (2) þeim aðferðum sem að meðlimir þjóða beita þegar þeir leitast við að ná (eða viðhalda) rétti sínum til sjálfsákvörðunar. (1) Vekur upp spurningar um hvað felist í hugtakinu þjóð (eða þjóðareinkenni), sem er oft skilgreint eftir sameiginlegum uppruna, þjóðerni eða menningarlegum böndum, en þó svo að vera hluti af þjóð sé oftast talið gerast ósjálfrátt, þá hefur það stundum verið álitið valfrjálst. (2) vekur upp spurningu um hvort þessi sjálfsákvörðunarréttur feli í sér algjört vald yfir innlendum, sem og erlendum, málefnum eða hvort eitthvað minna þurfi til.
Það er því vanin að aðgreina þjóð frá ríki — þar sem þjóð er samfélag fólks sem deilir sama ætterni og menningu, þá er ríkið aðeins pólitísk eining sem öðlast hefur fullveldi. Á meðan mörg ríki gætu kallast þjóðir að einhverju leiti, þá eru einnig margar þjóðir sem varla geta talist fullvalda ríki. - Internet Encyclopedia of Philosophy
Andstætt hugmyndum þjóðríkisins þá byggist þjóðernisstefna á þeirri trú að þjóðin samanstandi af innfæddu fólki hvers og eins landsvæðis fyrir sig. Þjóðernisstefna er bæði langlífasta og skynsamlegasta form ríkisstjórnar, því hún vinnur að því að sameina það fólk sem deilir sama tungumáli, menningu og arfleið. Nútíma þjóðríkið þröngvar aðeins pólitískum landamærum yfir sérstök svæði, flytur fólk þar inn og lýsir því yfir að það sé "þjóð", en vegna skorts á eðlislægri samstöðu verða slík ríki aðeins að markaðssvæðum í stað lifandi menningarlegrar heildar.
Í veröld þar sem mannskepnan hugsunarlaust tortímir umhverfi sínu til þess eins að efla persónuleg auðævi sín og líf okkar eru að breytast í stöðug ferðalög gegnum grá steinsteypugöng til að framkvæma merkingarlaus verkefni, berst þjóðernisstefnan fyrir því að endurvekja lífræna sambandið milli einstaklingsins og samfélagsins. Með því að leggja áherslu á menningu fram yfir verslunarhyggju berst þjóðernisstefna fyrir því að dagleg tilvist einkennist af meiri merkingu. Hún kemur í veg fyrir það að ljótar borgir og léleg dómgreind séu réttlættar á grundvelli þess að einhver, einhverstaðar, sé tilbúinn að kaupa eitthvað, án þess að nokkuð sé hugsað út í raunverulega gagnsemi þess eða félagslegan kostnaðinn sem því fylgir. Þjóðernisstefna vill að ríkið þjóni fólkinu á meðan þjóðríkið lætur fólkið þjóna ríkinu.
Okkur er sagt það í dag að við höfum valfrelsi, efnahagslegt frelsi og félagslegt frelsi í lífi okkar, en ef við rýnum í smáa letrið sjáum við að þetta frelsi er einungis innan ramma okkar markaðskeyrða þjóðríkis þar sem efnahagurinn, og allt það sem fólk er tilbúið til að kaupa með atkvæði sínu, yfirgnæfir öll langvarandi lífsgildi. Hugmyndin um "það sem er rétt" situr í öftustu röð fyrir aftan það sem er vinsælt og það sem fjöldin kýs í formi lægsta samnefnara, ásamt öllu sem skilar fjárhagsgróða. En það sem skilar okkur gróða í dag hefur oftar en ekki eyðileggjandi áhrif þegar til langs tíma er litið, líkt og loftslagsbreytingar um allan heim og vaxandi óánægja hafa sýnt okkur. Við þurfum nýja áætlun. Þjóðernisstefna er sú áætlun.
Þjóðernisstefna var farsælasta stjórnmálaafl 19. aldarinnar. Hún spratt frá tveimur megin þáttum: rómantískri upphefð á "tilfinningu" og "einkenni" fyrir einstaklinginn og hinni ríku þörf fyrir því að lögmætt ríki sé byggt á fólkinu sjálfu frekar en, til dæmis, konungsætt, guði eða keisaravaldi. Bæði rómantísk "þjóðernisstefna" og frjálslynd "borgaraleg þjóðernisstefna" voru í eðli sínu miðstéttar stefnur - Modern History Sourcebook